Bibliography

Archival Sources

Belgian State Archives, State Archive of Mons, Archives of the Judicial District of Mons (Tribunal correctionnel de Mons)

II. Dossiers de procedure, Dossiers des affaires terminees par un non-lieu.

Legislation

Act of 22 ventose of the year XII [13 March 1804]. 1803-1804. Pasinomie 1^st ser., 12:331-334.

Act of 30 July 1889. 1889. Pasinomie 4^th ser., 24: 363-396.

Act of 29 June 1929. 1929. Moniteur Belge, 30 June. [Also published in Pasinomie 4^th ser., 64: 500-532.]

Act of 9 April 1980. 1980. Belgisch Staatsblad, 30 April.

Act of 13 April 1995. 1995. Belgisch Staatsblad, 2 June.

Act of 23 November 1998. 1998. Belgisch Staatsblad, 22 December.

Act of 6 July 2016. 2016. Belgisch Staatsblad, 14 July.

Article 23 of the Belgian Constitution. https://www.dekamer.be/kvvcr/pdf_sec- tions/publications/constitution/GrondwetUK.pdf. Accessed 10 May 2020.

Article 455 of the new Judicial Code. 1967. https://www.dekamer.be/digidoc/ DPS/K2003/K20030001/K20030001.PDF. Accessed 9 May 2020.

Circular letter of the ministry of home affairs, 25 May 1835. 1835. Pasinomie 3^rd ser., 5: 435-436.

Decree of 2-11 September 1790. 1788-1790. Pasinomie 1^st ser., 1: 354-355.

Decree of 14 December 1810. 1810-1811. Pasinomie 1^st ser., 15: 236-240.

Loi organique de l’ordre judiciaire of 4 August 1832. 1860. Pasinomie 3^rd ser., 13: 465ff Accessed 5 May 2020.

Ministerial Decree “tot uitvoering van het koninklijk besluit tot Vaststelling van de Voorwaarden voor de toekenning, het tarief en de wijze van uitbetaling van de vergoeding verleend aan de advocaten ter uitvoering van de artikelen 455 en 455bis van het Gerechtelijk Wetboek.” 1997. Belgisch Staatsblad, 2 September.

Reglement du bureau de consultation gratuite, 12 janvier 1887.

Report De Sadeleer of 12 February 1889. 1889. Parliamentary Pieces Chamber, number 102.

Report on the session of 5 June 1923. 1923. Parliamentary Pieces Senate, number 155.

Report Lallemand on the session of 14 February 1980. 1980. Parliamentary Discussions Senate, 559-561.

Royal Decree of 26 May 1824. 1824. Journal Officiel, 6 June, no. XXXV.

Royal Decree of 11 September 1929. 1929. Moniteur Belge, 22 September.

Royal Decree of 23 May 1997. 1997. Belgisch Staatsblad, 2 September.

Voorstel van wet tot aanvulling van het Gerechtelijk Wetboek met een artikel 440bis. 1974-1975. Parliamentary Pieces Senate 674/1.

Case Law

Constitutional Court, Judgment nr. 77/2018 of 21 June 2018. https://www const-court.be/public/n/2018/2018-077n.pdf. Accessed 26 June 2020.

Court of Appeal of Brussels, arret of 21 March 1832. 1830-1832. Pasicrisie 2^nd ser., 9: 90-91.

Printed Sources

Bergmann, Anton. 1874. ErnestStaas, advocaat: Schetsen en beelden. Ghent: Hoste.

Demaret, G. 1886. Du Pro Deo au tribunal de commerce. Journal des Tribunaux: 1138.

Demeur, Maurice. 1905. Reparation et assurance des accidents du travail. Tamines: Duculot-Roulin.

Destree, Jules. 1889. L’assistance judiciaire. Journal des Tribunaux: 769-776.

Du Beux, Jean-Cesar-Maxime-Gustave. 1847. Etudes sur Linstitution de l'avocat des pauvres et sur les moyens de defense des indigens dans les proces civils et crimi- nels en France, en Sardaigne et dans lesprincipauxpays de l'Europe. Paris: Rey et Belhatte.

Elias, D. 1889. Jeunes ou vieux. Journal des Tribunaux: 861-863.

Gaillard, Victor-Louis-Marie. 1853. La confrerie de St-Ivon et le bureau de con­sultation gratuite a Gand. Bulletin de lAcademie royale de Belgique20: 93-117.

Ghysbrecht, O. 1879. Du stage. La Belgique Judiciaire: 193-207.

Graux, Charles. 1887. La reorganisation du stage. Discours prononce par Me Charles Graux, batonnier, a ^installation du nouveau Bureau de consultation gratuite, le 12 fevrier 1887.

Grunzweig, S.F. 1929. L'assistance judiciaire etlaproceduregratuite. Commentaire theorique etpratique de la loi du 29 juin 1929. Brussels: Bruylant.

J.G. 1860. Du benefice du Pro Deo. La Belgique Judiciaire: 1-5.

Messager de Gand, 1 June 1833, digitally available at: https://opac.kbr.be/ Library. Accessed 5 May 2020.

Parliamentary Debates 14 June 1889. 1889. Annales parlementaires: 1387-1391. Pergameni, Gustave. 1875. Du Pro Deo. La Belgique Judiciaire: 81-88.

--------. 1878. De l’assistance judiciaire. La Belgique Judiciaire: 965.

Nicolas, F. 1909. L'Abus du pro Deo en Belgique. Etude statistique, legislation com- paree, propositions de reformes. Liege: Camille Couchant.

S.E. 1862. Etablissement public - pro deo. Les etablissements d’utilite publique peuvent-ils invoquer le benefice du pro deo? La Belgique Judiciaire: 897-899.

Storme, Marcel. 1971. Studie van de pro deo. Ghent: Seminarie voor burgerlijk procesrecht.

Thiers, Jean Baptiste. 1676. L'avocat des pauvres. Qui fait voir Lobligation qu'ont les beneficiers de faire un bon usage des biens de l'Eglise, et d'en assister lespauvres. Paris: veuve de Jean du Puis.

Vander Burght, R. 1920. La justice du pauvre: essai de reforme de la loi du pro Deo. Brussels: Justice et verite.

X. 1886. Consultation sur le droit pour l’avocat d’accepter des honoraires des cli­ents prodeistes. Le pro deo en matiere penale. Journal des Tribunaux: 1358-1360.

Online Sources

Belgische Federale Overheidsdienst: Justitie. Justitie in cijfers. https://justitie.bel- gium.be/nl/statistieken/justitie_in_cijfers. Accessed 5 May 2020.

Digithemis: Systeme numerique d’information historique sur la Justice. http:// www.digithemis.be/. Accessed 5 May 2020.

Koen Geens: Federaal Volksvertegenwoordiger. Bureaus voor juridische bijstand. https://www.koengeens.be/policy/bureaus-voor-juridische-bijstand. Accessed 30 April 2020.

La Belgique Judiciaire. Available digitally at Digithemis.

Secondary Literature

Adelaire, Kathleen, Jean-Franςois Reynaert, Laurent Nilsen, Christophe Mincke, and Frederic Schoenaers. 2012. Recherche relative au systeme de remuneration de l'aide juridique de deuxieme ligne. Brussels: Centre de recherche et d’interventions sociologiques de l’Universite de Liege and Institut National de Criminalistique et de Criminologie.

Batlan, Felice. 2015. Women and Justice for the Poor: A History of Legal Aid, 1863-1945. Cambridge: Cambridge University Press.

Berger, Emmanuel, Dirk Heirbaut, Herve Leuwers, and Xavier Rousseaux. 2015. La justice avant la Belgique: tentatives autrichiennes, influences franςaises et experiences neerlandaises (1780-1830). In Deux siecles de justice. Encyclopedie historique de la justice belge, ed. Margo De Koster, Dirk Heirbaut, and Xavier Rousseaux, 26-50. Bruges: Die Keure.

Bertrand, Marie-Berthe. 1995. Le droit a l’aide juridique. L’aide legale: l’aboutissement d’une longue demarche - un grand chambardement? In Les droits economiques, sociaux et culturels dans la constitution, ed. Rusen Ergec, 145-161. Brussels: Bruylant.

Blom, Johan C.H., and Emiel Lamberts. 2006. History of the Low Countries. Oxford: Berghahn Books.

Boonen, Stephane. 2007. L'aide juridique. A l'usage des magistrats, des avocats, des organisations d'aide juridique et de tous les praticiens engeneral. Mechlin: Kluwer.

Brundage, James A. 1988. Legal Aid for the Poor and the Professionalization of Law in the Middle Ages. The Journal ofLegal History 9 (2): 169-179.

Claus, Anne-Sophie. 2018. De Wet van 6 juli 2016 betreffende de juridische twee- delijnsbijstand. Unpublished Master’s Thesis. Ghent: Ghent University.

Combrink, Lia, Susanne Peters, and Steven Gibens. 2014. Threats to Legal Aid and Legal Assistance in the Netherlands and in Belgium. In Legal Aid in the Low Countries, ed.

Coppein, Bart. 2015. Bringing Law to the People. The “Journal des Tribunaux” and Its First Editor-in-chief (1881-1900). C@hiers du CRHIDI. Histoire, droit, institutions, societe 37. https://popups.uliege.be/1370-2262/index. php?id=198. Accessed 26 June 2020.

De Ridder-Symoens, Hilde. 2008. The Growth of Civil Society: The Emergence of Guilds of Lawyers in the Southern Low Countries in Its European Context (the Sixteenth and Seventeenth Century). In The Reach of the Republic of Letters. Literacy and Learned Societies in Early Modern Europe, ed. Susie Speakman Sutch and Arjan van Dixhoorn, 337-352. Leiden: Brill.

Debaenst, Bruno. 2009. Arme pro Deo? Enkele rechtshistorische impressies van het pro-Deosysteem in Belgie. In Geschiedenis van de advocatuur in de Lage Landen, ed. Georges Martyn, Gretha Donker, Sjoerd Faber, and Dirk Heirbaut, 249-266. Hilversum: Verloren.

-----. 2011. Een proces van bloed, zweet en tranen. Juridisering van arbeidson- gevallen in de negentiende eeuw in Belgie. Brussels: Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen en Kunsten.

-----. 2013. A Study on Juridification: The Case of Industrial Accidents in Nineteenth Century Belgium. The Legal History Review 81: 247-273. https:// doi.org/10.1163/15718190-1311A0012.

--------, ed. 2016. De Belle Epoque van het Belgisch recht. Bruges: die Keure.

-----. 2020. An Introduction to the Belgian Legal Culture. In Comparing Legal Cultures, ed. Soren Koch, Knut Einar Skodvin, and Jorn 0yrehagen Sunde, 431-469. Bergen: Fagbokforlaget.

Dobbelstein, Denis, and Jose Pinella. 1999. L'acces aux droits et a la justice. De la citoyennete a l'acces a la justice, une proposition reversible. Bruges: Die Keure.

Dumont, Georges-Henri. 1999. Destree, Jules Olivier Charles Auguste Jean Joseph. Nouvelle biographie nationale 5: 117-123.

Fierens, Jacques. 1994. L’article 23 de la Constitution: une arme contre la misere? Droit en quart monde 3: 3-15.

Geens, Koen. 2015. Het justitieplan: een efficientere justitie voor meer rechtvaar- digheid. Brussels: Department of Justice. https://cdn.nimbu.io/s/1jn2gqe/ assets/Plan_justitie_18maart_NL.pdf. Accessed 10 May 2020.

Gibens, Steven. 2006. Legal aid in Belgium: the absence of a tradition? International Journal of the Legal Profession 13 (1): 3-18. https://doi. org/10.1080/09695950600598350.

Goovaerts, Lore. 2016. 1972 Wetswinkel. UGentMemorie. https://www.ugent- memorie.be/gebeurtenissen/1972-wetswinkel. Accessed 5 May 2020.

Heirbaut, Dirk. 2017. The Belgian Legal Tradition: Does It Exist? In Introduction to Belgian Law, ed. Marc Kruithof and Walter De Bondt, 1-24. Alphen aan den Rijn: Kluwer Law International.

Hubeau, Bernard, and Ashley Terlouw. 2014. Legal Aid in the Low Countries. Cambridge/Antwerp/Portland: Intersentia.

Marteel, Stefaan. 2018. The Intellectual Origins of the Belgian Revolution. Political Thought and Disunity in the Kingdom of the Netherlands, 1815-1830. London: Palgrave Macmillan.

Martyn, Georges. 2010. Jacob Jordaens' Sint Ivo..., patroon van niet alleen de advocaten. Pro Memorie 12: 218-239.

Martyn, Georges, and Bart Quintelier. 2010. L'introduction des barreaux de modele Napoleonien dans les neuf departements et leur evolution au XIXe siecle. In Juges, avocats et notaires dans l'espace Franco-belge. Experiences speci- fiques oupartagees (XVIIIe-XIXe siecle), ed. Herve Leuwers, 85-101. Brussels: Algemeen Rijksarchief / Archives generales du Royaume.

Picard, Jean-Marc. 2017. Aide juridique: tout changer pour que rien ne change? - Apres la reforme du 6 juillet 2016: Financer la structure non marchande du bureau. Journal des Tribunaux: 305-315.

Quintelier, Bart. 2013. Een (rechts)geschiedenis van de Belgische advocatuur (1795-2006), met nadruk op het tuchtrecht, toegelicht aan de hand van de Antwerpse casus. Unpublished Ph.D. Diss. Ghent: Ghent University.

Rieck, Annette. 1998. Der Heilige Ivo von Helory (1247-1303): Advocatuspaupe­rum und Patron der Juristen. Frankfurt am Main: Verlag Peter Lang.

-----. 2004. Der Heilige Ivo Helory - war er ein Franziskaner? Zeitschrift der Savigny-Stiftung fur Rechtsgeschichte: Kanonistische Abteilung 90: 228-247. https://doi.org/10.7767/zrgka.2004.90.U228.

Schnapper, Bernard. 1984. De la charite a la solidarite: l'assistance judiciaire Franςaise 1851-1972. The Legal History Review 52: 105-150.

Schoenaers, Frederic, Kathleen Adelaire, Christophe Mincke, Laurent Nisen, and Jean-Franςois Reynaert. 2014. Legal Aid in Belgium and the Netherlands: Convergences and Differences between Two Institutional Systems. In Legal Aid in the Low Countries, ed. Bernard Hubeau and Ashley Terlouw, 35-52. Cambridge/Antwerp/Portland: Intersentia.

Schollen, Peter. 2005. Juridische bijstand: voor de burger een recht, voor de advo- catuur een plicht? Proces en Bewijs: 15-24.

Schollen, Peter, and Bart Vangeerbergen. 2001. Juridische bijstand. Jura Falconis: 407-442.

Stevens, Fred. 2015. De notarissen. In Tweehonderd jaar justitie: Historische ency- clopedie van de Belgische justitie = Deux siecles de justice : Encyclopedie historique de la justice belge, ed. Dirk Heirbaut, Xavier Rousseaux, and Margo De Koster, 370-379. Bruges: Die Keure.

Taelman, Piet, and Claudia Van Severen. 2018. Civil Procedure in Belgium. Alphen aan den Rijn: Kluwer Law International.

Van Cauter, Paul-Ernest. 1957. Meester Tony Bergmann's “Ernest Staas.” Rechtskundig Weekblad: 689-702.

Van den Heuvel, Jozef. 1994. Rechtshulp, pro Deo en Slachtofferhulp. Jura Falconis: 556-572.

Van Goethem, Herman. 1997. La Belgique sous Fannexion a la France, 1795-1813: Facceptation des nouvelles institutions judiciaires et du droit fran- ςais. In Auctoritates. Xenia R.C. van Caenegem oblata. De auteurs van de rechtsontwikkeling. La formation du droit et ses acteurs. Law making and its authors. Die Auktoren der Rechtsentwicklungj, ed. Serge Dauchy, Jos Monballyu, and Alain Wijffels, 289-300. Iuris Scripta Historica 13. Leuven: Peeters.

Van Hoecke, Mark, and Sebastiaan Vandenbogaerde. 2017. Basic Features of the Belgian Legal System. In Introduction to Belgian Law, ed. Marc Kruithof and Walter De Bondt, 25-48. Alphen aan den Rijn: Kluwer Law International.

Van Peteghem, Paul. 2008. De broederschap van de heilige Ivo en de Gentse advocaten tijdens het Ancien regime. Op zoek naar sporen van de cultus van de heilige Ivo in het graafschap Vlaanderen, maar vooral te Gent. Tijdschrift voor Rrivaatrecht 45: 1398-1399.

Van Rhee, Remco, Storme Marcel, and Dirk Heirbaut. 2008. The French Code of Civil Procedure (1806) After 200 Years: The Civil Procedure Tradition in France and Abroad. Mechelen: Kluwer.

Vandenbogaerde, Sebastiaan. 2018. Vectoren van het recht. Geschiedenis van de Belgische juridische tijdschriften. Brugge: Die Keure.

Vandenbogaerde, Sebastiaan, and Thierry Lemoine. 2015. Van deurwachter tot gerechtsdeurwaarder: een beknopt overzicht. In Tweehonderd jaar justitie : Historische encyclopedie van de Belgische justitie = Deux siecles de justice : Encyclopedie historique de la justice belge, ed. Dirk Heirbaut, Xavier Rousseaux, and Margo De Koster, 379-384. Bruges: Die Keure.

Vankeersbilck, Maarten. 2015. De pleitbezorgers. In Tweehonderd jaar justitie: Historische encyclopedie van de Belgische justitie = Deux siecles de justice: Encyclopedie historique de la justice belge, ed. Dirk Heirbaut, Xavier Rousseaux, and Margo De Koster, 363-369. Bruges: Die Keure.

-----. 2019. Justitie in de steigers: gerechtelijke hervormingen in Belgie. De moeizame weg naar het Gerechtelijk Wetboek. Unpublished Ph.D. Diss. Ghent: Ghent University.

Vermeesch, Griet. 2014a. Access to Justice. Legal Aid to the Poor at Civil Law Courts in the Eighteenth-Century Low Countries. Law and History Review 32: 638-714.

-----. 2014b. Een achttiende-eeuws pro deo proces voor de Raad van Vlaanderen. Een sociaal-historische analyse van rechtspraak in de vroegmoderne Nederlanden. In Hetgelijk van de Gouden Eeuw. Recht, onrecht en reputatie in de vroegmoderne Nederlanden, ed. Judith Pollman, Michiel van Groesen, and Hans Cools, 127-140. Hilversum: Verloren.

-----. 2014c. Armen en het recht. Pro deo petitioneren in de Oostenrijkse Nederlanden. In From case to file! Ancien Regime Case Files and their Prospects for Historical Research: Proceedings of the Workshop held at the State Archives in Belgium (11-03-2013), ed. Harald Deceulaer, Sebastien Dubois, and Laetizia Puccia, 93-105. Brussels: Algemeen Rijksarchief.

-----. 2015. Reflections on the Relative Accessibility of Law Courts in Early Modern Europe. Crime, History and Societies 19 (2): 53-76.

Voet, Stefaan. 2012. Rechtsbijstand (en juridische tweedelijnsbijstand): een update. In Rechtskroniek voor de vrede- enpolitierechters, ed. Pascale Lecocq and Maarten Dambre, 389-418. Bruges: Die Keure.

Witte, Els, Jan Craeybeckx, and Alain Meynen. 2009. Political History of Belgium from 1830 onwards. Brussels: ASP.